Plan ochrony P-POŻ i kategoria zagrożenia pożarowego

Stopień zagrożenia pożarowego

Ocena sezonowości występowania zagrożenia pożarowego

Środki służące do zwalczania i zapobiegania powstawaniu pożarów

Przyczyny powstawania pożarów

Jednym z ważniejszych zadań leśników, jest ochrona terenów leśnych przed ogniem. Pożary lasu są jednym z największych niebezpieczeństw dla przyrody, nie tylko ze względu na straty materialne jakie powodują, ale przede wszystkim ze względu na całkowite zniszczenie flora i fauny. Zdarza się, że w ciągu paru minut, płoną drzewa w wieku 150 lat i więcej. Dlatego właśnie, tak ważna jest profilaktyka i zwalczanie pożarów w lasach.

Plan ochrony P-POŻ i kategoria zagrożenia pożarowego

Każde Nadleśnictwo w Polsce dysponuje swoim własnym planem ochrony przeciwpożarowej, w którym zapisane są wszystkie ważne informacje dotyczące postępowania na wypadek pożaru. Tam właśnie znajdziecie wykazy telefonów, mapy p-pożarowe z zaznaczonymi zbiornikami i drogami, sposoby postępowania w różnych sytuacjach i wiele innych. Ponadto każde nadleśnictwo w kraju ma przypisaną kategorię zagrożenia pożarowego (I-III). Definiuje ona, na podstawie m.in. składu drzewostanu, jego wieku, ilości i wielkości pożarów na przestrzeni lat i warunków hydrotermicznych, jak bardzo dany teren jest zagrożony. W Leśnym Kompleksie Promocyjnym Sudety Zachodnie, Nadleśnictwo Szklarska Poręba jest w II a Nadleśnictwo Świeradów w I kategorii zagrożenia pożarowego – czyli najwyższej.

Stopień zagrożenia pożarowego

Poza tą klasyfikacją istnieje jeszcze druga – równie ważna, czyli aktualny stopień zagrożenia pożarowego. Zagrożeniem pożarowym lasu nazywamy istnienie takich warunków w lesie, w których zachodzi możliwość powstania procesu palenia się substancji leśnej.
Kształtują je następujące czynniki:
- możliwość pojawienia się zarzewia ognia, bodźca energetycznego zdolnego do zainicjowania procesu spalania się materiałów palnych znajdujących się w lesie,
- rodzaj i charakter palnych materiałów znajdujących się w miejscu pojawienia się bodźca energetycznego, ich ilość i rozmieszczenie na powierzchniach leśnych,
- warunki meteorologiczne rzutujące na wilgotność pokrywy gleby i powietrza, a tym samym decydujące o możliwości palenia się lasu.
 Wilgotność materiałów palnych jest czynnikiem, który determinuje możliwość ich zapalania się. Wpływa ona również na rozprzestrzenianie się pożarów lasu. Opracowane metody oceny możliwości powstawania pożarów leśnych w zależności od wilgotności ściółki i wilgotności powietrza mają ułatwić prognozowanie możliwości powstania pożarów. Na podstawie wielkości tych parametrów ustala się stopień zagrożenia pożarowego lasu.
 Wielkości wspomnianych elementów dla poszczególnych stopni zagrożenia charakteryzuje poniższa tabela:

Ocena sezonowości występowania zagrożenia pożarowego

Stopień zapalności dna lasu zależy od składu runa, wilgotności nagromadzonej leżaniny i ściółki oraz rozkładu pogody w roku (głównie opadów atmosferycznych).
Okres zwiększonej palności przypada na wczesną wiosnę po zejściu pokrywy śnieżnej, kiedy to występują duże ilości wysuszonych traw, krzewinek, opadłe listowie. Drugi okres o zwiększonej palności występuje w okresie długotrwałej suszy. Okres zagrożenia pożarowego występuje od momentu uzyskania przez ściółkę wilgotności mniejszej niż 27%.
Lokalnie duże zagrożenie może występować w sezonie letnim i jesiennym, kiedy występuje zwiększona penetracja lasów przez ludność zbierającą owoce runa leśnego.

 Środki służące do zwalczania i zapobiegania powstawaniu pożarów.

Możliwość powstania pożaru w każdej porze roku, między innymi z uwagi na ciągłą obecność ludzi w lesie, powoduje potrzebę przygotowania się odpowiedzialnych instytucji i służb do jak najszybszego gaszenia pożarów lasu. W systemie działań przygotowujących do szybkiego gaszenia pożarów podstawowe znaczenie ma istnienie sieci obserwacyjno - alarmowej, którą stanowią patrole przeciwpożarowe, punkty dyspozycyjno - alarmowe.

1. PAD - oba Nadleśnictwa Leśnego Kompleksu Promocyjnego dysponują Punktami Alarmowo Dyspozycyjnymi. Właśnie tam, w czasie zagrożenia pożarowego czuwa cały czas dyżurny p-poż, który w razie potrzeby koordynuje akcje gaśnicze.
2. Wieże obserwacyjne (dostrzegalnie) – ze względu na ukształtowanie terenu w górach, nie wykorzystuje się u nas tej formy zwalczania pożarów, ma ona jednak istotne znaczenie na prawie 80 % powierzchni Polski.
3. Pasy przeciwpożarowe – są sprawdzoną metodą zapobiegania rozprzestrzeniania się ognia, szczególnie istotną wzdłuż szlaków komunikacyjnych: dróg i torów kolejowych. Również ten sposób zabezpieczania p-poż nie jest stosowany na terenie LKP Sudety Zachodnie, głównie ze względu na strukturę gleby.
4. Zbiorniki P-POŻ – są obowiązkowym elementem inżynierii leśnej. Głównym celem budowy takich urządzeń jest konieczność skrócenia drogi dojazdu do miejsc gdzie można uzupełnić wodę. Wielkość, ilość zbiorników i ich rozmieszczenie zależne jest od kategorii zagrożenia pożarowego nadleśnictwa oraz od odrębnych przepisów p-poż w Lasach Państwowych.
5. Samochody P-POŻ – są od pewnego czasu na wyposażeniu każdego prawie nadleśnictwa w Polsce. Również na terenie LKP Sudety Zachodnie, oba nadleśnictwa dysponują nowoczesnymi samochodami terenowymi z agregatami gaśniczymi. Pojazdy te są niezastąpione w akcjach gdzie utrudniony jest dojazd czy podczas samych patroli p-poż. Oczywiście przy każdym pożarze biorą również udział jednostki Ochotniczej i Zawodowej Straży Pożarnej.
6. Samoloty P-POŻ – są chyba najbardziej efektownym narzędziem ochrony przed płomieniami. Warto jednak pamiętać, że są jednym z najskuteczniejszych środków do walki z żywiołem – zwłaszcza w początkowym stadium pożaru. Samoloty i śmigłowce są nieocenione przy gaszeniu na terenach trudno dostępnych, jak bagna, góry itp.

Przyczyny powstawania pożarów

Pożary lasu są przede wszystkim następstwem bezpośredniego, nieostrożnego obchodzenia się z ogniem przez ludzi lub też wynikiem nieodpowiedniej eksploatacji maszyn i urządzeń. W ostatnich latach wyraźnie spada średnia wielkość występujących pożarów, co świadczy o dużej wykrywalności już w początkowej fazie rozprzestrzeniania się ognia. Niestety wzrasta też ilość celowych podpaleń, które również na terenie naszego LKP są prawdziwym utrapieniem. By zwiększyć świadomość obywateli prowadzimy szeroko zakrojone akcje propagandowe, liczne pogadanki i zajęcia o tematyce ochrony p-poż.  Staramy się również dobierać tak gatunki drzew, by zmniejszać ryzyko rozprzestrzeniania się ognia.