
W środkowej części Gór Izerskich pomiędzy granitami czeskimi, a polskimi granitognejsami rozciąga się rozległe obniżenie doliny Izery. Jest to największa w Izerach (15km2) płaskodenna dolina z dnem leżącym na wysokości 800 – 880 m.n.p.m wypełniona piaszczysto-żwirowymi osadami rzecznymi ( aluwiami ). Dno doliny w znacznej części pokrywają torfowiska, między którymi meandrują potoki górskie. Nieprzepuszczalne dno doliny, to jeden z czynników umożliwiających powstawanie torfowisk na tym terenie.
Charakterystycznym elementem rzeźby terenu są terasy rzeczne. Powstają one na skutek wcięcia koryta rzeki w skały podłoża oraz w osady naniesione przez samą rzekę. Ustawiczne podmywanie jednego brzegu przez meandrująca rzekę ( erozja boczna ) prowadzi do jego podcięcia, podczas gdy drugi brzeg pozostaje płaski i nanoszone są na niego świeże osady ( piasek, żwir, otoczaki ). Widoczna staje się wtedy asymetria dna doliny, polegająca na występowaniu stromych, prawie pionowych, podciętych teras z jednej strony rzeki oraz teraz zalewowych pokrytych osadami przy drugim brzegu.
Czynnikami decydującymi o powstawaniu i rozwoju torfowisk są: odpowiedni klimat, obecność nieprzepuszczalnych utworów podścielających złoże torfowe, a także rzeźba terenu. Góry Izerskie spełniają wszystkie te warunki. Dlatego wykształciły się tutaj jedne z największych w skali Europy Środkowej torfowisk. Stanowią one wyjątkowy, różnorodny pod względem florystycznym i hydrologicznym element krajobrazu, a także unikalną wartość przyrodniczą. Torfowiska izerskie istotnie różnią się od torfowisk nizinnych sposobem powstawania, rozwojem oraz roślinnością. Liczne cechy upodobniają je natomiast do znacznie wyżej położonych torfowisk subalpejskich położonych w Karkonoszach, a także do odległych torfowisk skandynawskich. Surowy izerski klimat zdecydował, ze na powierzchni wielu torfowisk wykształciły się specyficzne formy erozyjne w postaci wielu rynien, miniaturowych zastoisk wody ( jeziorka ) oraz na powierzchni z odsłoniętym torfem, których nie spotyka się na niżowych torfowiskach wysokich. Te formy są natomiast zjawiskiem powszechnym na torfowiskach skandynawskich.
Wiek najstarszych pokładów torfu określa się na około 11 tysięcy lat. Większość jednak torfowisk jest znacznie młodsza i rozpoczęła swój rozwój około 5500 lat temu. |