Czynniki abiotyczne, będące nieodłącznym elementem krajobrazu, wpływają na wielkość i kierunek zmian postępującej antropopresji. Klęska ekologiczna w Sudetach Zachodnich, jest przykładem synergicznego działania zarówno antropogenicznych jak i abiotycznych czynników. Specyficzny klimat, oraz ukształtowanie terenu, modyfikowały wpływ emitowanych zanieczyszczeń na sudeckie lasy. Rozdział ten ma zobrazować wielkość, oraz charakter wyżej wymienionych czynników i rolę, jaką odegrały w klęsce ekologicznej.

1. UKSZTAŁTOWANIE TERENU
2. KLIMAT - CIŚNIENIE I WIATRY
3. KLIMAT - OPADY I OSADY ATMOSFERYCZNE
4. KLIMAT - WARUNKI TERMICZNE

UKSZTAŁTOWANIE TERENU

Karkonosze stanowią największą i zarazem najwyższą grupę górską w Sudetach. Na zachodzie Przełęcz Szklarska (886 m) i doliny: Kamiennej, Mielnicy, Mumlawy i Izery, oddzielają je od Gór Izerskich. Na wschodzie Przełęcz Lubawska (516 m) oddziela Karkonosze od Vranich i Javorich hor oraz obniżenia Broumova na południu i Kotliny Kamiennogórskiej na północy, zaliczanych do Sudetów Środkowych. Północna granica Karkonoszy jest bardzo wyraźna, gdyż tworzy ją krawędź morfologiczna przebiegająca wzdłuż uskoku tektonicznego na linii Piechowice – Sobieszów - Sosnówka Dln. – Kowary. Najmniej wyraźna jest granica południowa, biegnąca wśród wzniesień Pogórza. Umownie zwykle prowadzi się ją na linii Jilemnice – Vrchlabi – Mlade Buky (Staffa i inni, 1993).

W tak zakreślonych granicach rozciągłość równoleżnikowa Karkonoszy osiąga około 36 km, a południkowa około 20 km. Granica polsko–czeska, biegnąca wododziałem Odry i Łaby, dzieli Karkonosze na część polską, obejmującą około 185 km2  i czeską, obejmującą około 465 km2 (Staffa i inni, 1993).

Karkonosze – podział regionalny po stronie polskiej: 1 – Grzbiet Czesk ,       
2 – Czarny Grzbiet, 3 - Grzbiet Kowarski, 4 – Lasocki Grzbiet,
5 – Śląski Grzbiet, 6 – Pogórze Karkonoskie (Staffa i inni, 1993)

Karkonosze – układ grzbietów górskich po stronie polskiej (Staffa i inni, 1993)

Góry Izerskie (Staffa i inni, 1989) tworzą zachodni człon Sudetów. Od wschodu i południowego wschodu sąsiadują z Kotliną Jeleniogórską i Karkonoszami, od południa i południowego zachodu poprzez dolinę Nysy Łużyckiej z Górami Łużyckimi, a na północy łączą się z Pogórzem Izerskim. Ich wschodnią granicę stanowi obniżenie Zimnej Przełęczy (525 m), granica południowo – wschodnia biegnie w górę doliny Kamiennej od Piechowic do Szklarskiej Poręby i Przełęczy Szklarskiej (886 m) i dalej na południe wzdłuż Mielnicy, Mumlavy i Izery do Rokytnic nad Jizerou. Granica południowa przebiega umownie od Vysokeho nad Jizerou na zachód przez Pęcin i Dlouhy Most do Liberca. Granicę zachodnią wyznacza uskok tektoniczny biegnący od Liberca na północ przez Mnisek, Detrichov do Frydlandu. Granicę północną prowadzi od Frydlandu na północny zachó pprzez Dolni Rasnice do Jindrechovic pod Smrkiem i dalej do granicy państwowej z Polską. Stąd dalej na wschód przez Pobiedną, Krobicę, Starym Traktem Handlowym Żytawsko – Jeleniogórskim przez Gierczyn i Przecznicę do Kwieciszowic i skrajem Kotliny Starej Kamienicy do Krosnowa u podnóża Zimnej przełęczy.

Góry Izerskie – układ grzbietów górskich po stronie polskiej (Staffa i inni, 1989)

Góry Izerskie tworzą rozległy i rozgałęziony system orograficzny, stanowiący odzwierciedlenie złożonej struktury geologicznej całego górotworu z granitową częścią centralną i metamorficzną aureolą. Tworzące ten system grzbiety i masywy górskie maja na ogół przebieg równoleżnikowy. Charakteryzują  je szerokie, miejscami wklęsłe, pokryte torfowiskami i często zalesione wierzchowiny z kopulastymi szczytami (Staffa i inni, 1989).

Na uwagę zasługuje także wyraźna dominacja kierunku WNW – ESE w przebiegu większych dolin rzecznych. Obramowania Gór Izerskich mają charakter wysokich (300 – 600 m), stromych i zwykle prostoliniowych krawędzi, co przy szerokości strefy krawędziowej 1 – 2 km powoduje znaczny gradient wysokościowy. Góry Izerskie wyraźnie dominują nad okolicą, gdyż w wycinku od południowo – zachodniego po wschodni są otoczone przez kotliny śródgórskie i niskie pogórza i tylko od południowego zachodu przechodzą bez wyraźnej granicy w wyższy masyw Karkonoszy

Góry Izerskie – układ grzbietów górskich po stronie polskiej (Staffa i inni, 1989).

Od strony zachodniej, nie licząc krótkiego pasma Jestedu (1012 m n.p.m.), najbliższym pasmem o porównywalnej wysokości są odległe o około 150 km wierzchowiny Rudaw (Migoń, 1998).

Góry Izerskie i Karkonosze (700-1000 m wysokości względnej) stanowią pierwszą przeszkodę orograficzną na drodze napływających z sektora zachodniego wilgotnych mas morskich i współuczestniczą w determinowaniu mezoskalowego, wstępującego ruchu powietrza wymuszanego przez cały blok sudecki. Analiza modelowa, przeprowadzona dla wybranych epizodów opadowych wykazuje, że efekt deformacji linii prądu jest większy na pierwszym progu orograficznym (Stóg Izerski) niż kolejnym o 200 m wyższym (Szrenica). Następstwem jest prognozowany ponad 100 % wzrost natężenia opadu na Stogu Izerskim i tylko 50 % na Szrenicy. W rzeczywistości (względem punktu Hajniste), w pojedynczych epizodach na Stogu Izerskim notowano 60 % wzrost natężenia, a na Szrenicy niewiele ponad 30 %. Notowana także największa koncentracja zanieczyszczeń przyczynia się do występowania na Stogu Izerskim największej mokrej depozycji zanieczyszczeń (Błaś, Dore, 1998).

Jak wynika z opisów, specyficzna budowa Karkonoszy i Gór Izerskich, wpływa w znacznym stopniu na stosunki klimatyczne w regionie. Położenie Karkonoszy, szczególnie zaś północnych, stromych stoków tych gór, stwarza dogodne warunki do występowania wiatrów fenowych, które powodują znaczne szkody w drzewostanach. Podobnie skomplikowana sytuacja jest w Górach Izerskich, które mają skomplikowaną sieć dolin i grzbietów, wyniesionych znacznie ponad tereny z nimi sąsiadujące, dodatkowo charakterystyczną jest płaska i rozległa niecka w części centralnej masywu. Wpływa to oczywiście na piętrzenie wilgotnych mas powietrza, napływających z zachodu i południowego zachodu. Masy te z kolei kształtują charakterystyczny klimat. Roczne opady na tym terenie przekraczają 1700 mm, bardzo długo zalega tu pokrywa śnieżna, często występują zamglenia i przymrozki. Spadki temperatur poniżej 0oC na tym terenie, notowane są w ciągu całego roku. Ukształtowane masywy zarówno Karkonoszy jak i Gór Izerskich, działają więc jak gigantyczny radar, „wychwytujący” wiejące wiatry zachodnie i południowo – zachodnie, wraz z niesionymi przez nie zanieczyszczeniami.

KLIMAT - CIŚNIENIE I WIATRY

Leśny Kompleks Promocyjny Sudety Zachodnie, podobnie jak całe Sudety położony jest w zasięgu przeważającej cyrkulacji zachodniej przerywanej czasem napływem powietrza z innych kierunków. Cyrkulacja  atmosferyczna jest zmienna w ciągu kolejnych dni i tygodni, wykazuje także bardzo znaczne odchylenia z roku na rok.

Największą częstość ma cyrkulacja południowo-zachodnia generowana pod wpływem niżu nad Europą Zachodnią i Północnym Atlantykiem oraz obszaru podwyższonego ciśnienia wzdłuż osi kontynentu. Ciśnienie atmosferyczne w niższych częściach Nadleśnictwa Szklarska Poręba (poniżej 500 m n.p.m.) jest dość wyrównane w ciągu roku z zaznaczającym się maksimum zimowym; na większych wysokościach przebieg roczny ciśnienia jest w większym stopniu uzależniony od temperatury powietrza, wykazując minimum styczniowe i maksimum w lipcu i sierpniu. We wszystkich porach roku występuje silny spadek ciśnienia wraz z wysokością: w miesiącach letnich o około 1 hPa na każde 9 m przyrostu wysokości, zimą o około 1 hPa na 8,5 m. Z tego powodu średnie ciśnienie atmosferyczne na wysokości 1160 m n.p.m. wynosi 881 hPa natomiast w najniższych częściach Nadleśnictwa Szklarska Poręba około 975 hPa (Sobik, Błaś, 1999).

Rzeźba terenu powoduje deformację napływających mas powietrza. Kierunek wiatru obserwowany w konkretnym miejscu Nadleśnictwa Szklarska Poręba jest wypadkową oddziaływania cyrkulacji ogólnej i deformacji powodowanej orientacją Karkonoszy i Gór Izerskich oraz rzeźbą ściśle lokalną. Najbardziej reprezentatywne są dane pomiarowe z wybitnie wypukłych form terenu, dla których deformacja lokalna jest stosunkowo mała – tutaj stacją taką jest Szrenica. Większość wiejących wiatrów przypada tu na kierunek SW 30 %, na W i S po około 15 %, pozostałe kierunki pojawiają się z częstością mniejszą. Róże wiatru ze Szklarskiej Poręby, Cieplic i Jeleniej Góry są odmienne i w większym stopniu zależne od lokalnego ukształtowania powierzchni ziemi. Zwraca uwagę fakt dużej częstości cisz atmosferycznych w Kotlinie Jeleniogórskiej (32 %) przy 10 % w Szklarskiej Porębie i zaledwie 1 % na Szrenicy. To zróżnicowanie wynika w znacznej mierze z częstego gromadzenia się w dnie wklęsłych form terenu zimnego powietrza prowadzącego do jego stagnacji i tworzenia się zastoisk. Bardzo kontrastowo przedstawia się średnia prędkość wiatru: od 2 m/s w Szklarskiej Porębie, 2,5 m/s w Jeleniej Górze, 2,9 m/s w Cieplicach i aż 9.6 m/s na Szrenicy. W przebiegu rocznym największą prędkość wiatru obserwuje się w miesiącach od listopada do lutego, kiedy na Szrenicy przekroczona jest granica 10 m/s. Takie zestawienie średnich prędkości wiatru nie oznacza, że poza grzbietami górskimi w ogóle nie występuje wiatr bardzo silny o niszczącej sile (Sobik, Błaś, 1999).

Karkonosze należą do najbardziej wietrznych rejonów Polski. Dominujące wiatry południowo - zachodnie, południowe i północno  - zachodnie często osiągają prędkości huraganów (30-50 m/s). Częste wiatry fenowe występują średnio 130 dni w roku. Ich działanie sprowadza się do podwyższania temperatury w niższych partiach gór, obniżania wilgotności i zachmurzenia. Osuszający wpływ tych wiatrów hamuje wegetację roślin, zimą powoduje szybkie topnienie śniegu i związane z tym powodzie (Staffa i inni, 1993).

Najsilniejszy wiatr występuje podczas fenu wiejącego prostopadle do głównych grzbietów Karkonoszy i Gór Izerskich z południa lub południowego zachodu i może osiągać nawet 50 m/s na grzbiecie Karkonoszy i na wierzchowinie Wysokiej Kopy. Wiatr fenowy może osiągać niszczycielską siłę (porywy 30 m/s) również w innych obszarach, zwłaszcza na północnych i północno - wschodnich stokach gór na wysokości większej niż 700 m n.p.m. Wiatry fenowe, występujące najczęściej w okresie od października do kwietnia, mogą powodować katastrofalne skutki w postaci masowych wywałów i złomów jak to zdarzyło się np. w listopadzie 1996 roku (Sobik, Błaś, 1999).

Wiejące wiatry mogą się przyczyniać do poprawy warunków rosnących drzew, wpływając korzystnie na transpirację i asymilację. Powyżej 11 m/s ich działanie jest już niekorzystne (Jadczyk, 1994), a gdy przekraczają prędkość 18 m/s mogą powodować poważne straty w drzewostanach. Dodatkowym czynnikiem, który negatywnie wpływa na drzewostany jest jednokierunkowość wiejących wiatrów, często obserwowana w Sudetach Zachodnich.

KLIMAT - OPADY I OSADY ATMOSFERYCZNE

Teren Leśnego Kompleksu Promocyjnego Sudety Zachodnie, położony na wzniesieniach Karkonoszy i Gór Izerskich, charakteryzuje się bardzo wysokimi opadami, największymi na Dolnym Śląsku. Ich rozkład oraz obfitość na terenie gór jest bardzo zróżnicowany. Bardzo wysokie opady (1200-1500 a nawet 1700 mm) notuje się na grzbietach Karkonoszy i Gór Izerskich.

Przewaga cyrkulacji oceanicznej czyni Sudety Zachodnie, a w szczególności Góry Izerskie obszarem predysponowanym do zwiększonej sumy opadów oraz znaczącej roli osadów mgielnych w przychodzie wody. Przy kierunku cyrkulacji z sektora W-NW stoki Gór Izerskich i Karkonoszy stanowią dla nadpływającego powietrza pierwszą poważniejszą barierę orograficzną (Sobik i inni, 1997).

Przebieg roczny opadów atmosferycznych w rejonie Karkonoszy, Gór Izerskich i okolic [mm], 40-lecie 1891-1930, (Klimakunde 1939, za Sobik, Błaś, 1999)

Kto chodził po Górach Izerskich uważniej, spostrzegł z pewnością, że mają one specyficzny klimat. Jako pierwsze z naszej strony przyjmują frontalny atak klimatyczny z północnego zachodu, znad Niziny Niemieckiej. To uderzenie o grzbiety górskie bywa bardzo surowe. Śnieg leży tu grubą 1.5 metrową warstwą często dłużej niż siedem miesięcy w roku. Góry te utrzymują swoisty rekord opadów. Między październikiem a marcem spada tu aż 800 mm opadów. Wyższe o 500 m Karkonosze i o 1500 m Wysokie Tatry mają w tym czasie 700 mm zimowych opadów. Bywa, że śnieg spada tu niekiedy w czerwcu. Surowe mrozy także nie należą tu do rzadkości. W zimie 1939/40 było na Hali -420C, a w marcu 1944 leżało ponad 3,5 metra śniegu. Między kwietniem a wrześniem spada tu dalsze 800 mm opadów, czyli o 100 mm więcej niż w Karkonoszach. Tak więc przeciętna roczna opadów w Górach Izerskich wynosi 1600 mm! Swoisty europejski rekord opadów deszczowych   w ciągu jednej doby utrzymują również te góry: 29 lipca 1897 roku spadło w dzień i w nocy aż 345 mm wody (Wikorejczyk, 1992)

Opady dobowe powyżej 50 mm (Otop, 1998), występowały w latach 1967-1997 aż 36 razy. Najwięcej, bo po cztery takie dni miały lata 1984  i 1997. Najczęściej tak wysokie sumy opadów występują w lipcu i sierpniu. W latach 1977 i 1997 (lipiec) wystąpiły dwa kolejne dni z sumą dobową przekraczającą 50 mm, w obu przypadkach skończyło się to powodzią.

W górskich ekosystemach leśnych ważnym źródłem wody poza opadami atmosferycznymi są osady z mgły w postaci osadu ciekłego (mgły roszącej) przy dodatniej temperaturze powietrza i sadzi (szadzi) przy temperaturze ujemnej. Osady mgielne nie są mierzone przy użyciu standardowego deszczomierza i dlatego określane są czasem mianem opadów poziomych lub utajonych. Wydajność osadów zależy z jednej strony od wodności chmur/mgły, częstości zalegania mgły w danym miejscu i prędkości wiatru (czynniki meteorologiczne), z drugiej strony od obecności na powierzchni gruntu mniej lub bardziej efektywnych receptorów kropelek mgły (czynnik środowiskowy). Do najsprawniejszych receptorów wody z mgły należą świerki, szczególnie te znajdujące się na krawędzi lasu lub po stronie dowietrznej. Z uwagi na przedstawione uwarunkowania wielkość osadów w lasach górskich wykazuje bardzo dużą zmienność w zależności od wysokości nad poziomem morza, ekspozycji stoków, rodzaju pokrycia roślinnością i pozycji stanowiska w obrębie drzewostanu. W dojrzałym drzewostanie świerkowym Nadleśnictwa Szklarska Poręba na wysokości powyżej 900 m n.p.m. szacuje się roczną sumę osadów z mgły w stosunku do opadu na przeciętnie około 10-15 % przy czym na krawędziach drzewostanu na wypukłych formach terenowych eksponowanych ku zachodowi pod pierwszym szeregiem drzew udział ten może wynosić nawet 50 do 70 %. Rola osadu z mgły polega nie tylko na dostarczaniu dodatkowej ilości wody do podłoża ale także na poważnym podniesieniu sumarycznej depozycji zanieczyszczeń atmosferycznych. Woda w mgle/chmurze jest zazwyczaj 3 do 5 razy bardziej zanieczyszczona niż opad atmosferyczny, co oznacza, że w lasach Nadleśnictwa Szklarska Poręba  na większych wysokościach wraz z mgłą, wnoszonych jest dodatkowo około 50 %zanieczyszczeń obecnych w opadzie atmosferycznym, a na krawędzi lasu ten udział rośnie nawet do 200-300 %. Oznacza to, że drzewostan na krawędzi lasu jest poddawany szczególnie silnemu stresowi związanemu  z depozycją zanieczyszczeń i z towarzyszącymi niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi (wiatr, zwiększone parowanie); stąd często na terenie Nadleśnictwa Szklarska Poręba obserwuje się stopniowe przemieszczanie  z roku na rok krawędzi lasu i powiększanie obszaru wylesionego (Sobik, Błaś, 1999).

Duże opady zimowe powodują powstawanie w wyższej części Nadleśnictwa Szklarska Poręba grubej i długotrwałej pokrywy śnieżnej. Czas trwania pokrywy śnieżnej w latach 1961-65 zmieniał się od około 70 dni  w ciągu roku w najniższych położeniach Nadleśnictwa Szklarska Poręba, przez 101 dni w Szklarskiej Porębie do 176 dni na Szrenicy, w Jakuszycach, w okresie 1974-93 wynosił 152 dni. Najdłużej, bo nawet ponad 180 dni zalega pokrywa śnieżna w górnej części stoków Mumlawskiego Wierchu i Kamiennika (Leśnictwa Ruczaj i Szronowiec) oraz powyżej 950 m n.p.m. na północno - wschodnich i południowo - wschodnich stokach Zielonej Kopy. W tych miejscach pokrywa śnieżna w końcu marca osiąga też zwykle swoją największą grubość przekraczając z reguły 1,5 m, a w czasie zim wyjątkowo śnieżnych ponad 2 m.

Z uwagi na częste i intensywne opady śnieżne na terenie Nadleśnictwa Szklarska Poręba występuje duże zagrożenie śniegołomami, związane  z nadmierną okiścią . Dodatkowym czynnikiem zwiększającym  to zagrożenie jest występująca w wyższych partiach gór sadź o dużej intensywności, która namarzając przy silnym wietrze, bardzo często prowadzi do nadmiernego obciążenia i w konsekwencji złamania wierzchołkowego odcinka strzały. Największe sumaryczne zagrożenie tymi czynnikami występuje na wysokości powyżej 800 m n.p.m. na formach wypukłych lub eksponowanych ku zachodowi i północy, szczególnie na ścianie lasu (Sobik, Błaś, 1999).

Zależności pomiędzy orografią a dyfuzją atmosfery mają decydujący wpływ na stabilizację ekosystemów górskich. Deformacja mas powietrza kształtuje nie tylko indywidualne cechy topoklimatyczne obszaru ale i sposób rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń powietrza. Procesy te odbywają się na tle zmian globalnych klimatu i gwałtownych zjawisk katastroficznych (powodzie, posuchy). Wyniki uzyskane przez klimatologów, botaników  i gleboznawców w badaniach prowadzonych na obszarze Sudetów Zachodnich (Góry Izerskie i Karkonosze) potwierdzają ogólne mechanizmy, które decydują o stabilności ekosystemów górskich w strefie klimatu umiarkowanego (Migała, 1998).

Sezonowa zmienność sum opadu atmosferycznego jest cechą strefy przejściowej klimatu umiarkowanego, jednakże deficyt wody w latach osiemdziesiątych należy do anomalii. Trzy kolejne bezśnieżne zimy występujące na obszarze nizinnym w okresie 1987/8-1989/9 należą do wyjątków w skali ostatnich siedmiuset lat. Obserwowana na Szrenicy zmienność opadów sięga nawet 50 % w stosunku do średnich wieloletnich wartości. Tendencji takiej przypisuje się ścisłą korelację z defoliacją drzew iglastych. Wyraźnie obserwowane jest żółknięcie igieł i postępująca defoliacja kosodrzewiny w Karkonoszach (Migała, 1998).

KLIMAT - WARUNKI TERMICZNE

Najważniejszym czynnikiem wywierającym wpływ na średnią temperaturę roczną i temperaturę kolejnych miesięcy jest wysokość nad poziomem morza. Według danych z wieloletnich serii pomiarowych średnia roczna temperatura powietrza wynosi 6,90C w Jeleniej Górze, 7,1 0C w Cieplicach, 5,60C w Szklarskiej Porębie i 2,00C na Szrenicy. Na terenie Nadleśnictwa Szklarska Poręba należy oczekiwać, że najwyższa średnia roczna temperatura około 7,50C występuje na wypukłych formach terenu i stokach górskich na wysokości około 100 m ponad dnem Kotliny Jeleniogórskiej, około 7,00C w dnie kotliny i następnie równomiernie spada z wysokością, do około 3,00C na wysokości 1160 m n.p.m. Należy zaznaczyć, że średnia roczna temperatura we wklęsłych formach terenu (doliny i kotliny) jest obniżona o około 0,5 do 1,00C w stosunku do leżących na tej samej wysokości form wypukłych (wierzchowiny i stoki). Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń (-2,1; -2,2; -2,9 i -6,30C odpowiednio w Jeleniej Górze, Cieplicach, Szklarskiej Porębie i Szrenicy), a najcieplejszym lipiec (16,0; 16,6; 14,6 i 10,10C). Z przytoczonych danych wynika, że spadek temperatury z wysokością jest silniej wyrażony w lecie (0,610C na 100 m), gdy większe jest ogrzewanie powierzchni podłoża przez promieniowanie słoneczne i wyraźnie słabszy w miesiącach zimowych (0,430C na 100 m), gdy silniejsza jest tendencja do tworzenia się inwersji temperatury (Sobik, Błaś, 1999).

Długość okresu wegetacyjnego ze średnią dobową temperaturą, powietrza utrzymującą się powyżej 50C zmienia się od około 205 - 210 dni w najniższych częściach Nadleśnictwa (Leśnictwo Godzisz) przez około 190 dni w Szklarskiej Porębie do około 150-160 dni w najwyższych częściach obszaru. Z uwagi na duże rozprzestrzenienie wklęsłych form powierzchni ziemi, na terenie Nadleśnictwa Szklarska Poręba często dochodzi do gromadzenia, w czasie pogodnych nocny, zimnego powietrza spływającego po stokach górskich i wzdłuż osi dolin w obniżenia terenowe. Wskutek tego zjawiska znacznemu skróceniu uległ okres bezprzymrozkowy. W opinii niżej cytowanych autorów najdłuższy okres bezprzymrozkowy, od końca maja do końca września występuje na wypukłych formach terenu i stokach górskich na wysokości około 100 m ponad dnem Kotliny Jeleniogórskiej i mniejszych dolin Pogórza Izerskiego, a więc przede wszystkim w większości lasów Leśnictwa Godzisz, i w częściach Leśnictwa Michałowice, Roztoka, Górzyniec, Kopaniec i Kamieniecka Góra. Z drugiej strony szczególnie niekorzystnymi warunkami występowania przymrozków cechują, się płaskodenne obniżenia terenowe w obrębie wierzchowiny Gór Izerskich, zwłaszcza położone wzdłuż rzeki Izery, Leśnictwa Skalno, Orle i Złotnik, a w nieco mniejszym stopniu Zieleniec, Jakuszyce, Zagórze i Kamieńczyk. W tych miejscach dotkliwe przymrozki mogą występować w każdym miesiącu okresu wegetacyjnego, nawet w optimum lata czyli w lipcu, przyczyniając się do poważnych strat w uprawach leśnych. Zmrozowiska położone wzdłuż rzeki Izery i jej dopływów należą do najbardziej intensywnych w skali ogólnopolskiej. W Leśnictwie Skalno u ujścia Jagnięcego Potoku do Izery w lipcu 1996 roku zanotowano nawet temperaturę  -5,50C na wysokości 2 m nad gruntem, a na poziomie gruntu oszacowano ją na około -100C. Letnie przymrozki mogą także występować, choć nie na taką skalę jak nad Izerą i w innych częściach Nadleśnictwa Szklarska Poręba, zwłaszcza wzdłuż dolin Kamiennej, Małej Kamiennej, Kamienicy i Kwisy, a na wysokości powyżej 900 m n.p.m. także sporadycznie na wypukłych formach terenu (Sobik, Błaś, 1999).

Należy zaznaczyć, że rolę zasłon terenowych ograniczających możliwość swobodnego odpływu zimnego i ciężkiego powietrza mogą w mniejszym stopniu pełnić ściany lasu, co widoczne jest zwłaszcza na zamkniętych polanach gdzie także występują lokalne zmrozowiska. Z drugiej strony obecność rosnących nawet w luźnym zwarciu drzew ogranicza wielkość nocnego wypromieniowania ciepła z podłoża przyczyniając się do zmniejszenia nocnego spadku temperatury. Dlatego w terenach mrozowiskowych nowe nasadzenia w opinii niżej cytowanych autorów powinny być prowadzone w oparciu o materiał nasienny o odpowiednich cechach, z wykorzystaniem o ile to możliwe osłony dawanej przez już istniejący drzewostan (Sobik, Błaś, 1999).

Roczna liczba (Głowicki, 1998) dni mroźnych (z ujemną temperaturą przez całą dobę) waha się od 39 (1994 r.) do 102 (1980 r.). Zimowy sezon dni mroźnych może się rozpoczynać już z początkiem drugiej dekady października (1975 r.) i trwać z przerwami nawet do drugiej dekady maja (1978 r.). Dni przymrozkowe  (Tmax>00C i Tmin<00C) mogą pojawiać się w Jakuszycach w każdym miesiącu, najrzadziej w lipcu (przeciętnie raz na sześć lat).

Dni gorące (Tmax>250C) występują niemal corocznie (z wyjątkiem 1977 r.), z największą częstością 15 dni w 1994 r. Dni upalne (Tmax>300C) to zjawisko sporadyczne, którego należy oczekiwać przeciętnie co 12 lat (Głowicki, 1998).