Kultura i sztuka w pigułce

...W 1890 r. Carl i Gerhart Hauptmann, zachwyceni Karkonoszami, postanowili się tutaj osiedlić. Po latach Gerhart Hauptmann tak wspominał to wydarzenie :

"Pewnego dnia podczas górskiej wędrówki dostrzegłem z wysoka ową dolinę i pomyślałem sobie, że dobrze byłoby wybudować tutaj dom. Zachwycony i olśniony tym pomysłem zszedłem w dół przez lasy, zbiegłem ścieżką wśród łąk i w ciągu kilku godzin załatwiłem kupno wiejskiego domu z przynależnym gruntem, z łąką, z gajem i źródełkami."

W Szklarskiej Porębie Gerhart Hauptmann stworzył jedne ze swoich największych dramatów naturalistycznych takich jak 'Takcze", "Futro bobrowe" czy "Wniebowzięcie Hanusi". Od 1901 r. zamieszkał w niedalekim Jagniątkowie. W 1912 r. Gerhart Hauptmann otrzymał literacką Nagrodę Nobla.  W Szklarskiej Porębie pozostał jego starszy brat Carl Hauptmann. Doktor nauk filozoficznych i literat, który w swojej twórczości opisywał piękno Karkonoszy. Najbardziej znanym jego dziełem jest cykl legend o karkonoskim Duchu Gór  zatytułowany "Rübezahlbuch" - "Księga Liczyrzepy". Carl Hauptmann dokonał też korekty literackiej tłumaczenia powieści Władysława Reymonta "Chłopi" na język niemiecki.

Kolonię artystyczną w Szklarskiej Porębie  na początku XX wieku zamieszkiwali również inni znani literaci: Wilhelm Bölsche, Bruno Wille czy Hermann Stehr. Często przebywał tutaj wybitny ekonomista i socjolog prof. Werner Sombart. Serdeczne więzy przyjaźni łączyły Carla Hauptmanna z mieszkającą tutaj kompozytorką Anną Teichmüller. Dzieła muzyczne jej autorstwa były wykonywane w największych salach koncertowych ówczesnych Niemiec. W 1922 r. w Szklarskiej Porębie powstało "Bractwo Artystyczne św. Łukasza", którego założycielami było dwunastu twórców, w większości malarzy. Osiedlili się u stóp Szrenicy, podejmując temat karkonoskiego pejzażu, a swoje prace przez lata sprzedawali w "Młynie Św. Łukasza". Do najbardziej znanych należeli Hans Oberländer, Georg Wichmann i Alfred Nickisch.

Miasto na początku XX w. uzyskało wodociągi, kanalizację i elektryczność. W latach 1900-1902 wybudowano linię kolejową Piechowice - Szklarska Poręba - Harrachov - Tanvald. Wśród sportów zimowych od końca XIX w. popularnością cieszyły się sanie rogate, sanki i narty. W 1926 wybudowano nowoczesny tor bobslejowy na Górze Przedział, następnie w latach 1930-1932 dużą skocznię narciarską na Owczych Skałach. Te inwestycje uprawniały Szklarska Porębę do ubiegania się o prawo organizacji w 1936 r. zimowych igrzysk olimpijskich, które jednak ostatecznie zorganizowano w alpejskim Garmisch Partenkirchen. Okres II wojny światowej nie przyniósł miastu zniszczeń.

Dnia 9 maja 1945 nastąpiło wyzwolenie Szklarskiej Poręby, którą zaraz po wojnie nawiązując do dawnej nazwy nazwano „Pisarzowice” . W 1946 r. sprowadził się tutaj literat Jan Sztaudynger, który namówił do przyjazdu do Szklarskiej Poręby Wlatsimila Hofmana, który szczególnie często malował portrety. W 1959 Wlastimil Hofman maluje cykl 15 obrazów "Tajemnice Różańca" dla kościoła w p.w. Matki Boskiej Różańcowej Szklarskiej Porębie Dolnej i obraz ołtarzowy do kościoła parafialnego.

(tekst: dr Przemysław Wiater)